J.S. Bach, Matthäuspassion (arr. Mendelssohn)

(recensie geplaatst april 2003)

Op zoek naar de authentieke uitvoeringspraktijk (met slechts acht vocalisten)
'Niet om het Nederlandse publiek te choqueren, maar ik wil mijn verhaal vertellen', zegt dirigent Paul McCreesh in een interview in het magazine Klassieke Zaken. Omdat hij met zijn recente uitvoeringen van oratoria van Händel keer op keer een 10 scoorde in Luister, ben ik nieuwsgierig naar zijn interpretatie.

Op zoek naar de authentieke uitvoeringspraktijk kwam McCreesh tot een aantal uitgangspunten. Om te beginnen schreef Bach niet voor de eeuwigheid, maar componeerde hij voor iedere zondag weer wat nieuws. Bovendien was hij naast componist vooral ook uitvoe-rend musicus. Daarom zet McCreesh een groot orgel in en houdt hij de rest van de bezetting zeer sober.

Het is McCreesh opgevallen dat het orkest bij bijvoorbeeld oratoria van Handel de partijen van de zangers meespelen, terwijl Bach voor de instrumenten heel eigen melodieën heeft geschreven. 'De orkestpartijen lopen dwars door de vocale partijen heen en die instrumen-ten moet je horen. Zelfs met een koortje van dertig man verdwijnen de schitterende fluiten in het openingskoor volledig in de mist', aldus McCreesh.

De consequentie is dat we op deze cd slechts acht (!) zangers horen die ook de solo's voor hun rekening nemen. De bas die de Christuspartij zingt, neemt ook de prachtige bas-aria voor zijn rekening als in het verhaal Christus al is gestorven. 'Want dit is toch geen opera', verantwoordt de dirigent zijn keuze.

In de Volkskrant schrijft Frits van der Waa enthousiast over deze opmerkelijke uitvoering, alhoewel hij niet alle zangers even mooi vindt zingen. 'Het resultaat is uitgesproken intiem, het werk wordt meer een eenheid. In het bijzonder in een onderdeel als de aria Sehet, Jesus hat die hand, waarin de altpartij wordt afgewisseld met de door koor twee gezongen woorden Wo? Wohin?, wordt het oor niet langer heen en weer geslingerd tussen eenling en massa.' Inmiddels wordt er door Bachliefhebbers hevig gediscussieerd over deze cd. In alle dagbladen zijn recensies te vinden, in de Luister van april 2003 is er een groot artikel aangewijd en op Radio 4 worden regelmatig fragmenten van deze uitvoering gedraaid. Er komen zoveel reacties op de website van deze zender binnen, dat ze er een speciale rubriek voor deze spraakmakende cd hebben ingericht.

Deborah York (s), Julia Gooding (s), Magdalena Kozena (a), Susan Bickley (a), Mark Padmore (t), James Gilchrist (t), Peter Harvey (b), Stephan Loges (b), Gabrieli Players o.l.v. Paul McCreesh. Archiv 474200-2