Indrukwekkende Elias
bron: De Huizer Courant van donderdag 5 februari 2009
C.O.V. EXCELSIOR - HUIZEN C.O.V. GORCUM - GORINCHEM, Solisten: Diane Verdoodt - sopraan; Solist Rotterdams jongenskoor; Margareth Beunders - alt; Marten Smeding - tenor; Frans Fiselier - bas-bariton; Instrumentaal koor -"Continuo Rotterdam"; Organist Kees van der Poel. Live uitvoering Zenderkerk Huizen vrijdag 30 januari 2009
Mendelssohn
Van Mendelssohn las ik, dat van zijn Elias gezegd wordt dat dit onbetwist een van de grootste negentiende eeuwse koor- en orkestwerken is. Kenners in de Zenderkerk vertelden ook van hun voorkeur, om niet te zeggen van hun voorliefde voor dit orkeststuk; mijn ervaringen iets verder. Zoals we hebben kunnen horen heeft Mendelssohn de profeet Elia tot het middelpunt gemaakt van een oratorium. Over de hoofdpersoon, de profeet Elia, zou Mendelssohn zelf gezegd hebben: "Ik heb mij Elias als een echte profeet gedacht, sterk en gedreven, ook wel opvliegend en onheilspellend; wars van hofintriges en volksintriges, en toch als door engelenvleugelen gedragen".
In prachtige aria's, indrukwekkende koren en omspeeld door een rijke in¬strumentatie werden de luisteraars meegenomen naar het oudtestamenti¬sche volk Israel en zijn toen belangrijk¬ste profeet: Elias. Mendelssohn slaagt erin de vele dra¬matische hoogtepunten meeslepend tot klinken te brengen: het lijdende volk dat onder droogte en misoogsten zucht, de scene met het offer en het aanroe¬pen van de goden, de komst van de regen, de hemelvaart van Elias. Het dramatische aspect doet de gren¬zen tussen oratorium en opera verva¬gen. Kortom een meesterwerk. Bij veel gelegenheden treedt het koor op als het volk van Israël, als priesters van Baäl en als serafijnen. Voor het koor der serafijnen hoefden noch het koor zelf, noch de solisten die rol te vervullen. Als je je ogen dichtdeed wás er ook een engelenkoor.
De opstelling van solisten, koor en orkest was - ten opzichte van concerten daarvoor - gewijzigd. De solisten kregen een meer centrale plaats. Die opstelling is naar mijn bescheiden mening ook meer bevredigend. Al gaande het concert was er meer dan alleen aandacht bij de luisteraars, en die luisteraars zijn dan nog 'maar' een reflectie van wat op het podium gebeurt.
De Elias
De Joden verwachtten op grond van de voorspelling, de komst van Elia.
De uitvoering van vrijdag, kunnen we zien als de voorloper van de grote Elia, de Messias. Denk parallel maar eens aan Maleachi 4 vers 5: Zie ik zend u de profeet Elia vóórdat de grote en geduchte dag des HEEREN komt. De dag van de (weder)komst van de Zoon des mensen. Van de Messias, Die weer centraal zal staan aan het einde van het jubileumjaar als Excelsior de Messiah van Handel uitvoert. Al vóór de uitvoering van de Elias is daar de nodige aandacht aan besteed.
Als het oratorium de Elias al zo veel muzikale aandacht kreeg, hoe groot mogen onze verwachtingen aan het einde van dit jaar zijn?
Emotie
Vrijdag 30 januari jl. aan het einde van het concert, als je probeert je emotie onder woorden te brengen: het is niet eenvoudig. Want er was emotie. Bij de luisteraars. Losgemaakt door de uitvoering. Soms nauwelijks onderdrukt. Wat muziek al niet vermag. Zeker ook gelet op de onderliggende tekst die ook vorm en inhoud kreeg tijdens het concert.
Solisten
Zo was er Diane Verdood!
Diane Verdoodt, sopraan, in het bezit van het diploma Meester in de Muziek, was onlangs in ein Deutches Requiem met de Nederlandse Händelvereniging te horen in het Concertgebouw. De vertolking van haar aandeel in de Elias, doet vermoeden dat de vertolking door deze vocaliste, zeker gezien haar laatste optreden in de Zenderkerk, hier niet haar laatste is geweest.
De alt Margareth Beunders, met (eveneens een indrukwekkende CV) was meer dan op haar plaats in de Elias. Frans Fiselier, bas-bariton imponeerde met zijn fraaie stem en de nuanceringen in zijn voordracht. Het repertoire van deze zanger is niet gering. Geen wonder dat hij een graag geziene gast is in opera- en oratoriumgezelschappen. Marten Smeding, tenor, geen onbekende in de Zenderkerk, overtrof zichzelf.
De koren
Hebben we het bij de bas-bariton Frans Fiselier over nuancering, beide koren konden daarmee eveneens goed om gaan. Geweldige crescendi en decrescendi die, beide, met tempowisselingen tot een dynamiek leiden die een kamerkoor niet zou misstaan.
Als het om toontreffen en transparantie gaat, kunnen we niet om de engelen heen; ze verdienden bloemen aan het einde van de voorstelling.
Na afloop van ieder concert van Excelsior vraag ik mij of en wáár en hoe hoog het muzikale plafond ligt. Het wordt steeds problematischer woorden te vinden die recht doen aan de kwaliteit van het koor.
Je zoekt naar woorden als: groot, groter, grootst; een vergelijking die ik nu nog tracht te vinden in het beluisteren van coryfeeën van weleer.
De ambiance
De energie van dirigent, de betrokkenheid van solisten, de koren, orkest en engelen, maar dat niet alleen. Daar is ook nog zo iets als aanleg, studiebereidheid en het soms opgeven van andere zaken die dan naar de achtergrond worden geschoven.
Het concert zelf dan. Al gauw wordt duidelijk dat dirigent, solisten, koren en orkest elkaar aansteken en wedijveren in uitvoering.In prachtige aria's, indrukwekkende koren en omspeeld door een rijke orkestratie worden uitvoerenden en luisteraars meegenomen naar het oudtestamentische volk Israël en zijn op dat moment belangrijkste profeet: Elias.
Mendelssohn slaagt erin de vele dramatische hoogtepunten meeslepend tot klinken te brengen: het lijdende volk dat onder droogte en misoogsten zucht, de scene met het offer en het aanroepen van de goden, de komst van de regen, de hemelvaart van Elias.
De Zenderkerk moet afgelopen vrijdag nogal wat kenners, op zijn minst liefhebbers van Mendelssohn onderdak verleend hebben getuige de reacties na afloop van het concert. Verschillende toehoorders waren aangedaan. Anderen onder de indruk. Ook ik.
Henk van Amstel
> terug naar terugblik
> bekijk concertfoto's