Recensie Gorcumse Courant 23 april 2003

door Kees Muijs en Boudewijn Verhoef

'De zevende Matthauspassion wellicht de mooiste'

Uitvoering om in te lijsten

GORINCHEM - De Matthauspassion van J.S. Bach kreeg op Goede Vrijdag een weergaloos mooie vertolking in de Grote Kerk van Gorinchem. Van de jaarlijkse uitvoeringen was deze, de zevende op rij, zeker niet de minste, zo niet de mooiste. De totaal uitverkochte kerk luisterde ademloos naar COV Gorkum, oratoriumvereniging Pro Musica uit Werkendam, de jongens van het Sacramentskoor Breda, de sopraan Nienke Oostenrijk, alt Margareth Beunders, de tenoren Marten Smeding (Evangelist) en Robert Luts (aria's), bas-bariton Ronald Dijkstra (Christuspartij), bariton Martijn Sanders (aria's) en het Barokorkest Florilegium Musicum. Het geheel stond onder leiding van Kees Glaubitz.

De opening klonk heel indrukwekkend in een uitstekend tempo. De koren, inclusief de jongens van het Sacramentskoor Breda, waren loepzuiver. De alt Margareth Beunders was overtuigend en evenals de sopraan Nienke Oostenrijk zeer sterk en van grote klasse. Hoewel de sopraan in volume iets minder was, zong zij haar rol mooi en integer. In het begin vertolkte Ronald Dijkstra de Christuspartij wel mooi, maar wat moeilijk verstaanbaar. Later kwam dit allemaal goed en was dat euveltje verholpen. Een hoogtepunt was de aria 'Ich will dir mein Herze schenken' met sopraan en hobo's d'amore. Zuiver en, zoals bij de muziek past, sober. Ook tenor Robert Luts schitterde samen met de koren in 'O Schmerz!' en in de aria 'Ich will bei meinem Jesu wachen'. In deze aria was het begeleidende orkest iets te sterk, overigens de enige keer tijdens deze uitvoering. De bas-bariton Martijn Sanders in combinatie met de strijkers van het tweede orkest klonk buitengewoon mooi. Om kippenvel van te krijgen. Het koraal 'Was mem Gott will' was heel indrukwekkend, mede omdat beide koren zich een hechte eenheid toonden.

Evangelist
Tenor Marten Smeding heeft de Evangelistenpartij al eerder vertolkt in Gorinchem. Ook nu weer vertelde hij zijn verhaal op overtuigende wijze. In het gedeelte waar Jezus zijn discipelen in diepe slaap vond, klonk hij zelfs oprecht verontwaardigd. Het daarop volgende hoogtepunt 'Sind Blitze, sind Donner' stond als een huis. Ook dit keer heeft dirigent Kees Glaubitz kans gezien er een geordende chaos van te maken. Perfect! Het slot van het eerste deel was zoals de rest: prachtig in balans, een uitstekend tempo en de opmerkelijk zuivere klanken, van het jongens van het Sacramentskoor Breda.

De draad werd na de pauze uitstekend opgepakt door orkest en alt. Het niveau had beslist niet geleden door de onderbreking. Cello en orgel begeleidden op indrukwekkende wijze de fantastische tenor in de aria Geduld, Geduld! Bij het 'Erbarme dich', waar de strijkers van het eerste orkest een belangrijke rol vervullen, was voor het eerst een beetje ongelijkheid en onzuiverheid waar te nemen. Zeker niet ernstig, maar wel merkbaar. Overigens liet de alt zich niet uit het veld slaan en bleef zij schitterend zingen.

Heel mooi ingetogen werd het koraal 'Befiehl du deine Wege' gezongen. Een perfecte vertolking kreeg Pilatus, Pilatus' vrouw, het volk en de evangelist! Het woedende 'Barrabam!' klonk als een kanonschot. In de aria 'Er hat uns allen wohlgetan' met sopraan, fluit en hobo's vielen de hobo's op door hun weergaloos mooie klanken, evenals in de aria Aus Liebe. Grote klasse. In 'Erbarm'es Gott!' warende violisten van het tweede orkest optimaal in de solopartijen en maakten daarmee de kleine tekortkoming van hun collega's ruimschoots goed. Veel mooier ten opzichte van vorig jaar klonk het viola da gambaspel in de aria 'Komm, süsses Kreuz'. Ongelooflijk mooi liet de viola da gamba-speler horen wat met dit prachtige instrument mogelijk is. Wederom grote klasse toonde de evangelist in de scène bij het kruis. Schitterend, net als vorig jaar laste hij een zwaar beladen stilte in bij de woorden '...und verschied...'.

De koren toonden hun grote klasse bij het koraal 'Wenn ich einmal soll scheiden'. Zo ingetogen en volkomen in balans zingen, getuigt van grote vakmanschap. Bas, tenor, alt en sopraan, afgewisseld met het koor, maakten grote indruk door hun recitatieven zo ingetogen, teder en toch statig te vertolken. Het slotkoor 'Wir setzen uns met Tranen nieder' blonk ook al uit door schoonheid en de balans van piano en fortissimo. Ontroerend gewoon. De bespeler van het kistorgel verdient eveneens alle lof. Hij vervulde zijn taak met grote nauwgezetheid en was op de achtergrond een waardevolle ondersteuning voor solisten en koren.

Superlatieven
Het klopt. Veel superlatieven, maar de dirigent kan terugkijken op een uitvoering van een ongekend hoog niveau, welke zich kan meten met de hoogste klasse die in ons land wordt vertolkt. Een reden is dat de balans van het geheel werkelijk perfect was. Geen absolute uitblinker, maar een collectief. Uiterste concentratie en discipline zijn belangrijke factoren om dit indrukwekkende werk op dito wijze uit te voeren. Hoe moeilijk is de opdracht om dit niveau te handhaven dan wel nog iets te verbeteren. Wel een uitdaging voor dirigent en organisatie, maar ook een om slapeloze nachten van te krijgen. Deze uitvoering is het waard om ingelijst te worden en om nooit te vergeten! Bijschrift: Ademloos luisterden de toehoorders in een totaal uitverkochte Grote Kerk naar de Matthäuspassion van J.S. Bach. Het werd een weergaloos mooie uitvoering, wellicht zelfs de mooiste tot nu toe.

> terug naar terugblik