Recensie Altena Nieuws 15 april 2004

Door Sophie Krale

WERKENDAM, april 2004 - Goede Vrijdag wordt, zoals in veel plaatsen in Nederland, ook in Gorinchem de Matthäuspassion uitgevoerd. Maar wie is nu Kees Glaubitz die daar op de bok staat om te dirigeren?

Sinds deze uitvoering voor de achtste keer op Goede Vrijdag wordt georganiseerd door Stichting Concerten en Evenementen Alblasserwaard en Land van Heusden en Altena, is Kees Glaubitz de dirigent. Als docent van o.a. schoolmuziek op de Pedagogische Academie dirigeerde Kees Glaubitz indertijd wel eens een koor. Maar voor het grotere werk had hij de behoefte om zich verder vakmatig te ontwikkelen. Hij kreeg daar op de P.A. alle ruimte voor, zodat hij de lessen in Rotterdam kon volgen.
Hij behaalde het einddiploma koor- en orkestdirectie bij Jan Eelkema en David Porcelein. Momenteel is hij docent aan de Ichtus Hogeschool te Rotterdam en cantororganist van de Remonstrantse Kerk, eveneens in Rotterdam. Inmiddels is hij nu zo ongeveer 40 jaar dirigent, waarvan 20 jaar dirigent van COV "Gorcum" en 25 jaar van de Werkendamse Oratoriumvereniging "Pro Musica".

Er zijn onder zijn leiding veel succesvolle grote uitvoeringen geweest, maar daar is hij niet zo mededeelzaam over. "Het is allemaal zo gelopen", zegt hij, "je zoekt de dingen niet echt op, maar pakt de dingen aan die op je weg komen". Onder de koffie vertelt hij tussen neus en lippen dat hij ooit in een impuls een accordeon heeft gekocht, waarop hij met zijn buurman Jan, een accordeonist, samen wel eens bekende deuntjes speelt ...

Weer op het serieuze vlak vertelt Kees dat nergens de Matthäuspassion zo vaak wordt uitgevoerd als in Nederland. Nederland kent veel tradities, het jaarlijks uitvoeren van Bachs passiemuziek is er één van. Volgens Kees hoort dat ook een beetje bij het "Paasgevoel", net zoiets als het naar de kerk gaan met de kerst.

Het koor
Het dubbelkoor dat Kees Glaubitz dirigeert is samengesteld uit leden van zijn Werkendams en Gorinchems koor. Er worden ieder jaar structureel nieuwe zangers toegelaten om de uitvoering fris te houden. Ook zullen er dit jaar jonge mannen van het Stadsknapenkoor uit Gorinchem meedoen. Het instuderen van de Matthäuspassion is achter de rug, het werk "zit erin". Zes zaterdagen zijn er hard gestudeerd, plus nog een paar avonden apart met koor één en koor twee. Je lost natuurlijk niet alles op, maar verbetert elk jaar wel weer wat.
Verder doen de jongens van het Sacramentskoor uit Breda mee, en natuurlijk de zes solisten.

Voor het instuderen gebruikt Kees een keyboard, omdat de toon getransponeerd kan worden. Want Bach componeerde de Matthäuspassion in de barokstemming, dat is een halve toon lager dan waarin tegenwoordig een orkest speelt. Voor het instuderen is dat beter, koorleden "voelen" het als ze opeens een halve toon lager moeten zingen. Kees is erg blij met het Barokorkest "Florilegium Musicum" dat deze keer ook weer zal spelen met de authentieke instrumenten zoals in de tijd van Bach. Vooral de traverse heeft een mooiere ronde toon dan de dwarsfluit.

Emotie
Op de vraag of de inhoud van de Matthäuspassion hem persoonlijk iets doet, wordt Kees Glaubitz een beetje emotioneel. Hij vertelt: "De Matthäuspassion heeft inhoudelijk een theologische impact. Je moet iets met die tekst. Je hebt een verplichting mee te gaan in de gedachtewereld. Je bent erbij betrokken. De musici van het orkest zullen dat waarschijnlijk iets minder hebben. Maar de zangers en de dirigent zijn er emotioneel bij betrokken en moeten een balans zien te vinden tussen emotie en bewust vermogen, anders wordt het een steriele zaak. De tekst moet inwerken op de luisteraars. Kees heeft er behoefte aan om de tekst te kleuren en expressief te zijn, maar je moet subjectief wezen. Je mag ruimte geven aan emoties, maar je moet wel je controle behouden."

Kees is niet nerveus voor de uitvoering over twee dagen. Wel een beetje gespannen natuurlijk. "Kies je het juiste tempo, want van de achtenzeventig inzetten bepaal ik dat." Maar hij heeft er alle vertrouwen in.

Goede Vrijdag
En dan is het Goede Vrijdag 13.00 uur. De kerk zit al bijna vol en nog een half uur te gaan. Ik zit een beetje te bladeren in het verzorgde programmaboekje. Dan bekruipt mij de gedachte of de film "The Passion of the Christ" plaatsvervangend voor Bachs meesterwerk zou kunnen zijn. Maar ik bedenk dat het bij Goede Vrijdag niet ophoudt, want het verhaal gaat verder en zo krijgt Pasen gelukkig een goed vervolg. Waarom is Bach eigenlijk gestopt bij Goede Vrijdag?

Deze gedachten worden plotseling onderbroken door een klaterend applaus: de solisten en de dirigent komen het podium op. Daarna valt er een doodse stilte vol verwachting: Kees Glaubitz het zijn armen op, de musici reageren en de eerste tonen van Bachs meesterwerk vullen de kerk. Als dan even later in het openingskoor de woorden: "Sehet - wohin? auf unsre Schuld" met het jongenskoor helder en duidelijk daarboven: "O Lamn Gottes, unschuldig" klinken, denk ik: "Dit is Goede Vrijdag".

Muzikaal
Het is genieten van Bachs muziek. De koren doen het heel goed en de solisten zingen feilloos hun partij. Opvallend is weer de Evangelist Marten Smeding, al zingt hij de tekst soms zo snel dat ze niet te ver staan is. Maar deze man is zo enthousiast; hij zit als het ware op het puntje van zijn stoel om iedere keer weer met hart en ziel te mogen zingen. Je krijgt het gevoel dat hij er echt bij is geweest en popelt om het te vertellen.
Ook de alt Margareth Beunders straalt een enthousiasme uit en maak dat ook waar in haar zingen.
De Christuspartij wordt vertolkt door Ronald Dijkstra hij doet dat ook heel mooi.
De sopraan Ellen Schuring is soms wat te zacht in verhouding tot het orkest. Het orkest dat overigens heel inspirerend begeleidt.
De bariton Matthijs Mesdag en de tenor Otto Bouwknegt, die de aria's voor hun rekening nemen, doen dat wel heel muzikaal en perfect, maar het charisma ontbreekt soms. Hoewel het jongenskoor niet veel mag zingen in deze Passion, na de pauze al helemaal niet meer, is het toch altijd weer een plezier om deze heldere jonge stemmen boven de koren uit te horen zingen. Het lukt Kees Glaublitz weer om de koren goed op elkaar af te stemmen en de snelle koorgedeelten zoals "Gegrüsse seist du, Judenkönig!" goed in de hand te houden.

Het wordt een prachtige uitvoering. Bij het slotkoraal schijnt de zon over de hoofden in de kerk, als een extra belofte dat het verhaal nog niet over is en het over drie dagen de opstanding met Pasen is ... De 800 bezoekers zullen zeker geen spijt hebben gehad van deze mooie Bach-middag. En Kees Glaubitz? Hij had deze Matthäuspassion weer helemaal onder controle met het juiste tempo ...

> terug naar terugblik